Λειμὼν ἀμφιλαφὴς

Θάνος Ανεστόπουλος, Νίκος Πλάτανος, Νίκος Γιούσεφ και Σοφία Ευκλείδου στην Πνευματική Εστία Νίκαιας, σε εκδήλωση προς τιμήν της ποιήτριας Κικής Δημουλά, την Δευτέρα 19 Απριλίου 2010 .  Τέλη Μαΐου Πήρε φωτιά το μεσημέρι, θύμα του ήλιου Λαμπάδιασε η αδειανή πλατεία και η στοχαστική ερημία της, το καφενείο και το πάθος των θαμώνων του, τα σπίτια και οι στεγασμένες περιπτώσεις τους, το επιπλοποιείο και η τραπεζαρία του -τραπέζι κι έξι πολυθρόνες, να επιπλωθεί η ανία με «δόσεις», μεγάλες ή μικρές ανάλογα -, και, φυσικά, και το περίπτερο. Με την ορθοστασία του, την ψιλική μελαγχολία του, ντυμένο τις απογευματινές του εφημερίδες. Πήραν φωτιά και καίγονται τ’ άφθονα «πωλείται», τα επίσης άφθονα «ζητείται», τα «κύρια άρθρα» της ζωής, και η στήλη των θεαμάτων. Και, βέβαια, και ο περιπτεράς. Εκτός από το χέρι του, το αγκαλιασμένο βίαια από το μαύρο πένθος προς διαιώνισιν της λύπης του γιατί απροσχεδίαστα, απότομα σχεδόν, η νέα κόρη του ένα μικρό περίπτερο, δικό της, άνοιξε στον θάνατο τα είκο...

Dai Canti di Giacomo Leopardi (1829) [ ΠΗΓΗ ] La donzelletta vien dalla campagna, In sul calar del sole, Col suo fascio dell’erba; e reca in mano Un mazzolin di rose e di viole, Onde, siccome suole, Ornare ella si appresta Dimani, al dì di festa, il petto e il crine. Siede con le vicine Su la scala a filar la vecchierella, Incontro là dove si perde il giorno; E novellando vien del suo buon tempo, Quando ai dì della festa ella si ornava, Ed ancor sana e snella Solea danzar la sera intra di quei Ch’ebbe compagni dell’età più bella. Già tutta l’aria imbruna, Torna azzurro il sereno, e tornan l’ombre Giù da’ colli e da’ tetti, Al biancheggiar della recente luna. Or la squilla dà segno Della festa che viene; Ed a quel suon diresti Che il cor si riconforta. I fanciulli gridando Su la piazzuola in frotta, E qua e là saltando, Fanno un lieto romore: E intanto riede alla sua parca mensa, Fischiando, il zappatore, E seco pensa al dì del suo riposo. Poi quando intorno è spenta ogni altra face, ...

  Νίκος Ἀ . Ματσούκας , « Ἕξι ποιήματα »,  Θρακικά Χρονικά , τχ.  44  ( 1990 ), σελ. 26.

   Il cinque maggio . Ode 18-20 luglio 1821       Ei fu. Siccome immobile,          dato il mortal sospiro,        stette la spoglia immemore        orba di tanto spiro, 5         così percossa, attonita        la terra al nunzio sta,        muta pensando all’ultima        ora dell’uom fatale;        né sa quando una simile 10       orma di piè mortale        la sua cruenta polvere        a calpestar verrà.        Lui folgorante in solio        vide il mio genio e tacque; 15       quando, con vece assidua,        cadde, risorse e giacque,        di mille voci al sonito        mista la...

Άσ’ τις θρήσκες εικασίες, τις παραβολές τις θείες. Tις αναθεματισμένες έλα εδώ τις ερωτήσεις αν μπορείς να μου απαντήσεις Γιατί τον Σταυρό του αίρει ο αγαθός κι όλο υποφέρει ενώ ο πονηρός καβάλα στ’ άλογό του καμαρώνει και σαν νικητής φουσκώνει ; Τίνος έργο είν’ η αμαρτία ; Μήπως παντοδυναμία δεν διαθέτει ο Κύριός μας; Μήπως το ’χει σχεδιασμένο ; Μα δεν θα ’ταν διεστραμμένο ; Πάντα τέτοια θα ρωτάμε ώσπου μες στη γη να πάμε κι ώσπου αυτή να μας βουλώσει μία και καλή το στόμα. Μα είν ’ απάντηση το χώμα ; 👉 Μετάφραση του Λάμπρου Λαρέλη 👉   Βλ. κ. το ποίημα του Γ . Δροσίνη « Μήπως » The complete poems of Heinrich Heine A modern english version by Hal Draper Suhrkamp/Insel (1982)

14 gennaio 2021 [ 55΄ ] Annunciazione:   Dodici poesie intorno ad Auschwitz Un evento con Domenico Scarpa , letture di Valter Malosti . In collaborazione con Stagione TPE e Einaudi editore; nell’ambito di Io so cosa vuol dire non tornare. Condividere la memoria. Nel cammino di Primo Levi . « Abissinia abissale, Irlanda iridata adirata »… Quando, al principio degli Anni Trenta, Primo Levi era un ragazzo disponibile a ogni avventura, volle disegnare un suo atlante pieno di colori, dove ciascun paese aveva forme bizzarre e suggeriva invenzioni di parole. C’era anche la Germania, « terra turchina di germi e di germogli ». Il ragazzo Levi non poteva sapere che proprio da quel paese sarebbe germogliato un punto sulla terra chiamato Auschwitz e destinato a essere, qualche anno più tardi, la più memorabile delle sue avventure. Da quel « primo Atlante » del ragazzo Primo Levi si è scelto di cominciare una lettura delle sue poesie: dodici testi, che aprono Auschwitz e il Giorno della Memori...

  Μιχάλης Γκανάς : Χριστός Ανέστη Χριστός Ανέστη Είχαμε πάρει το μονοπάτι για το σπίτι θάλασσα ολούθε μπαμπακιά ο Απρίλης κι όσο χωνόμαστε μες στα πλατάνια τόσο σωπαίναν δε φυσούσε μόνο που με κοιτάζαν από μέσα μου νωπά τα μάτια της απ’ τα κεριά και σφύριζα θυμάμαι το Χριστός Ανέστη. Ο ουρανός που λίγο πριν αστροφορούσε σ’ άσπρο σεντόνι γύριζε και σε βρεγμένο. Δυο βήματα απ’ τη βρύση ο αδερφός της, έσταζε το βρακί και το παγούρι του – Χριστός Ανέστη, πώς περνάς, τι να περνούσε κόντευε χρόνο πεθαμένος. Γύρισε να μας δει κι έφεξε ο τόπος σαν κάποιος να μας φωτογράφιζε τη νύχτα. Από τη συλλογή του Μιχάλη Γκανά « Μαύρα λιθάρια » (1980)

Χαιρέτισαν μὲ βάγια τὸν ἐρχομὸ τοῦ ἔρωτα Ἔπειτα οἱ ἴδιοι τὸν σταυρῶσαν τὸν τρύπησαν μὲ τὴ λόγχη τὸν πότισαν χολὴ καὶ ξύδι τὸν ἐξομοίωσαν μὲ τοὺς ληστές. Kαὶ πάλι περιμέναν πὼς θ' ἀναστηθεῖ γιὰ χάρη τους. Παρίσι , Γενάρης '71 ΠΗΓΗ ΦΩΤΟ

Νίκος Γκάτσος : Μέγα Σάββατον Μέμνησο! Ὅλα στερέψαν σιγά σιγά. Τά περιστέρια πετοῦν ἀργά σέ λίμνες ἄνυδρες βάλτους ὑγρούς σέ διψασμένους κήπους κι ἀγρούς. Μέμνησο τῶν παιδίων ἅ σοί ἔδωκεν ὁ Θεός. Πίσω ἀπ’ τούς λόφους τούς χαμηλούς μέ τούς προφῆτες καί τούς τρελούς  στέκουν παράμερα τρία παιδιά  σά γλαροπούλια στήν ἀμμουδιά. Τά ρήματα ἅ λελάληκας ἡμῖν πνεῦμά ἐστιν καί ζωή ἐστιν. Μές στῶν καιρῶν τήν ἀνημποριά  διώξε τό γρέγο καί τό βοριά  καί ξαναγύρισε ἥλιε στή γῆ  μέ τοῦ θριάμβου σου τήν κραυγή. Ὅτι σύ εἶ ἡ ἀλήθεια καί ἡ ζωή καί ἡ ἀνάστασις. Ὁ ὤν καί ὁ ἦν καί ὁ ἐρχόμενος. Δημήτρης Παπαδημητρίου - Μανώλης Μητσιάς | Μέγα Σάββατο (2014) 👉 Βλ. κ. Οι «Μέρες Επιταφίου» του Νίκου Γκάτσου

Στο περιβολάκι / μπρος στην εκκλησιά έμοιαζες πουλάκι / σ’ άγρια φυλλωσιά δυόσμο κι αγιοκέρι / κράταγες στο χέρι κι έλεγες «Ραβί / σώσε μας και πάλι!» Κι ήτανε Μεγάλη / Παρασκευή Νύχτες κι άλλες νύχτες / γύρισε η χρονιά του πολέμου οι δείχτες / σήμαναν εννιά κι είδαμε να βγαίνει / μ’ όψη κολασμένη μέσα απ’ το κλουβί / το φριχτό τσακάλι Ήτανε Μεγάλη / Παρασκευή Τα παιδιά φευγάτα / έρμα τα χωριά πάλευαν τα νιάτα / για τη λευτεριά κι όταν ήρθα λίγο / να σε δω πριν φύγω έκλαιγες βουβή με / σκυφτό κεφάλι Ήτανε Μεγάλη / Παρασκευή Ενορχήστρωση & διεύθυνση ορχήστρας:  Σταύρος Ξαρχάκος Στίχοι:  Νίκος Γκάτσος Τραγούδι:  Βίκη Μοσχολιού Δίσκος:  Νυν και αεί  ( 1974 ) [ ιστολόγιο Βίκυς Παπαπροδρόμου ]

Νίκος Γκάτσος : Μεγάλη Παρασκευή Ἄξιος ὁ τὴν γῆν κρεμάσας ἐν ὕδασιν. Βαριά τά βήματά μου σέρνω  στό φῶς τῆς μέρας τό θαμπό  κρίνα τῆς ἄνοιξης σοῦ φέρνω  καί στό σταυρό σου τ’ ἀκουμπῶ ‒ φίλε δακρυοπότιστε  τῶν πρωτίστων πρώτιστε  τῶν πρωτίστων πρώτιστε. Ἄξιος ὁ νεφέλαις κοσμήσας τό στερέωμα. Ἄρρωστος κύλησε ὁ αἰώνας  κι ὁ ἥλιος βγαίνει μισερός  σάν τό φτερό τῆς χελιδόνας  πού τό σακάτεψε ὁ καιρός –  φίλε τρισμακάριστε  τῶν ἀρίστων ἄριστε  τῶν ἀρίστων ἄριστε. Ἄξιος ὁ τήν γῆν ζωγραφήσας τοῖς ἄνθεσιν. Σήμερα ὁ Ἅδης ἠνεώχθη  γεφύρι ἐγίνη ὁ Γολγοθᾶς  καί στοῦ θανάτου ἐσύ τήν ὄχθη  ἄφατο δρόμο ἀκολουθᾶς ‒ ἔγγιστε κι ἀνέγγιστε  τῶν μεγίστων μέγιστε  τῶν μεγίστων μέγιστε. Ἄξιον ἐστί τό ἀρνίον τό ἐσφαγμένον. Δημήτρης Παπαδημητρίου - Μανώλης Μητσιάς | Μεγάλη Παρασκευή (2014) 👉 Βλ. κ. Οι «Μέρες Επιταφίου» του Νίκου Γκάτσου

Νίκος Γκάτσος : Μ εγάλη Πέμπτη Τά ἔργα του ἀληθινά καί αἱ ὁδοί του εὐθεῖαι. Αὐτός πού κρέμασε τόν ἥλιο  στό μεσοδόκι τ’ οὐρανοῦ  κρέμεται σήμερα σέ ξύλο ‒ ἵλεως Κύριε γενοῦ! Καί στ’ ἀσπαλάθια τῆς ἐρήμου  μιά μάνα φώναξε: «Παιδί μου!». Διά ξύλου τά τέκνα τοῦ Ἀδάμ  Παραδείσου γεγόνασιν ἄποικοι. Μέ τοῦ Ἀπριλιοῦ τ’ ἀρχαῖα μάγια  μέ τῶν δαιμόνων τό φιλί  μπῆκε στό σπίτι κουκουβάγια  μπῆκε κοράκι στήν αὐλή. Κι ὅλα τ’ ἀγρίμια στό λαγκάδι  πῆραν τό δρόμο γιά τόν Ἅδη. Ἐλήλυθε εἰς τήν γῆν ἵνα μαρτυρήσῃ τῇ ἀληθείᾳ. Θά ξανασπείρει καλοκαίρια  στήν ἄγρια παγωνιά τοῦ νοῦ  αὐτός πού κάρφωσε τ’ ἀστέρια  στήν ἅγια σκέπη τ’ οὐρανοῦ. Κι ἐγώ κι ἐσύ κι ἐμεῖς κι οἱ ἄλλοι  θά γεννηθοῦμε τότε πάλι. Οὗτός ἐστιν ἡ ζωή καί τό φῶς καί ἡ εἰρήνη τοῦ κόσμου . Δημήτρης Παπαδημητρίου - Μανώλης Μητσιάς | Μεγάλη Πέμπτη (2014) 👉 Βλ. κ. Οι «Μέρες Επιταφίου» του Νίκου Γκάτσου 👉 Βλ. κ.  Σήμερον κρεμάται επί ξύλου... Αυτός που κρέμασε τον ήλιο

Νίκος Γκάτσος : Μεγάλη Τετάρτη Ἐκ τῶν σπηλαίων τοῦ ὄρους ἐξῆλθον οἱ δαίμονες. Τετάρτη τῶν τεφρῶν καί τῶν παθῶν  ὁ θάνατος δέν ἔχει παρελθόν. Τετάρτη τῶν ψυχῶν καί τῶν ἀγγέλων  ὁ θάνατος δέν ἔχει οὔτε μέλλον. Ὡς θάλασσα ὑαλίνη ὁμοία κρυστάλλῳ . Τοῦ σύμπαντος ἠχεῖ τό ἐκκρεμές  ξυπνῆστε ν’ ἀποδώσουμε τιμές. Φανῆκαν οἱ οὐράνιοι στρατηλάτες  σά σκοτεινοῦ Ρουβίκωνα Γαλάτες. Πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη . Τά τρία ταῦτα . Μείζων δέ τούτων ἡ ἀγάπη . Τῆς γῆς ἀναθαρρῆσαν οἱ πληγές. Πότε θ᾿ ἀνάψει ὁ ἥλιος πυρκαγιές  νά κάψουν τό παλάτι τοῦ Ἡρώδη  καί τ’ ἄνθος τοῦ κακοῦ νά γίνει ρόδι; Πάντα ποιεῖτε ἵνα γένησθε ἄμεμπτοι καί ἀκέραιοι ,  μέσον γενεᾶς σκολιᾶς καί διεστραμμένης . Δημήτρης Παπαδημητρίου - Μανώλης Μητσιάς | Μεγάλη Τετάρτη (2014) 👉 Βλ. κ.  Οι «Μέρες Επιταφίου» του Νίκου Γκάτσου

Νίκος Γκάτσος : Μεγάλη Τρίτη Ἐπόρνευσαν οἱ βασιλεῖς καί ἐκ τοῦ οἴνου τῆς πορνείας ,  ἐμεθύσθησαν οἱ κατοικοῦντες τήν γῆν . Κάτω ἀπ᾿ τά λάβαρα τῆς Ρώμης  στήν τέντα τῆς Μαγδαληνῆς  ἐσύ πατέρας τῆς συγγνώμης  κι ἐμεῖς παιδιά τῆς ἡδονῆς. Ζοφώδης καί ἀσέληνος ὁ ἔρως τῆς ἁμαρτίας . Βραχνή ἀκούστηκε ἡ κραυγή  στά καπηλειά τῆς πολιτείας  ἐσύ ἀμνίον γιά σφαγή   κι ἐμεῖς κριοί τῆς ἁμαρτίας. Τό πολύτιμον μύρον ἡ πόρνη ἔμιξε μετά δακρύων   καί ἐξέχεεν εἰς τούς ἀχράντους πόδας σου . Δέ σέ πτοῆσαν οἱ Πιλάτοι   οὔτ᾽ ὁ καιρός πού εἶν’ ἐγγύς  ἐσύ στῶν οὐρανῶν τά πλάτη  κι ἐμεῖς παρείσακτοι τῆς γῆς. Ἐγώ φῶς εἰς τόν κόσμον ἐλήλυθα , ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων  εἰς ἐμέ ἐν τῇ σκοτίᾳ μή μείνῃ . Δημήτρης Παπαδημητρίου - Μανώλης Μητσιάς | Μεγάλη Τρίτη (2014) 👉 Βλ. κ. Οι «Μέρες Επιταφίου» του Νίκου Γκάτσου

Νίκος Γκάτσος :   Μεγάλη Δευτέρα Ὁ ὤν καί ὁ ἦν καί ὁ ἐρχόμενος . Τό Ἄλφα καί τό Ωμέγα . Περίμενέ με μάνα μου περίμενέ με ἀκόμα  ὥσπου νά φτάσει ἡ ἄνοιξη στό παγωμένο χῶμα. Ὁ γεωμέτρης τοῦ ἀχανοῦς. Ὁ ποιμήν τῶν ἀστέρων. Περίμενέ με μάνα μου σάν τό πουλί τοῦ νότου  πού σμίγει μάτι καί φτερό νά βρεῖ τόν οὐρανό του. Ὁ κυβερνήτης τῶν Ἀριθμῶν. Ὁ δαμαστής τῶν Σημείων . Περίμενέ με μάνα μου κάποια Παρασκευή σου  στήν πύλη τοῦ Παράδεισου στό φρέαρ τῆς ἀβύσσου. Ἐγγύς . Ἐγγύτατος ὁ καιρός . Ὁ ὤν καί ὁ ἦν καί  ὁ  ἐρχόμενος . Δημήτρης Παπαδημητρίου  -  Μανώλης Μητσιάς  |  Μεγάλη Δευτέρα  (2014) 👉 Βλ. κ. Οι «Μέρες Επιταφίου» του Νίκου Γκάτσου

Αρχείο ΕΡΤ | 1977 | Χρήστος Σπύρου [ 57΄ ] Η θρησκευτική εκπομπή « Ρωμανός ο Μελωδός και το Θείο Δράμα », από το α ρχείο της ΕΡΤ (έτος 1977), αποτελεί ιδέα και παραγωγή του σκηνοθέτη Γιώργου Σγουράκη . Σκοπός του ήταν τότε να αποδοθεί στη δημοτική γλώσσα ο ποιητικός λόγος του Ρωμανού του Μελωδού , του μεγάλου ποιητή και υμνογράφου της Ανατολικής Εκκλησίας, έτσι ώστε να ήταν κατανοητός στον τηλεθεατή. Να παρουσιαστεί, δηλαδή, σε μεταφραστικό σχεδίασμα . Το δύσκολο αυτό εγχείρημα είχε αναλάβει ο σημαντικός σύγχρονος ποιητής μας Νίκος Καρούζος , ο οποίος για πρώτη φορά θα συνεργαζόταν με την Ελληνική Τηλεόραση. Ο Καρούζος, βασισμένος σε επιλογή αποσπασμάτων ύμνων του Ρωμανού, πραγματοποίησε το μεταφραστικό αυτό σχεδίασμα το βασικότερο στοιχείο της εκπομπής με απόλυτη επιτυχία. Το σχεδίασμα, πλαισιούμενο από την αφήγηση του Πέτρου Φυσσούν ,   που διάβασε τα κείμενα με τον χαρακτηριστικό λιτό του τρόπο και με τη θολή φωνή της μεγάλης αγρύπνιας, ο σκηνικός χώρος, ό...