Λειμὼν ἀμφιλαφὴς

Η Μαρία Βενιέρη, στο πρόσφατο αφιέρωμα του περιοδικού Άνθρωπος με τίτλο « Λούντβιχ Βιτγκενστάιν : πίστη , θρησκεία και ηθική », το πρώτο στα ελληνικά με τη συγκεκριμένη θεματική, γράφει σχετικά με τις θεολογικές θέσεις του Αυστριακού αναλυτικού φιλοσόφου . Βλ. δημοσίευμα του Μιχάλη Πάγκαλου […] οι απόψεις του Βιτγκενστάιν για την αγάπη και την πίστη δείχνουν προς την κατεύθυνση της αποφατικής παράδοσης , που είναι χαρακτηριστική της Ορθοδοξίας. […] μπορούμε να επισημάνουμε κάποια αρχικά σημεία σύγκλισης της σκέψης του Βιτγκενστάιν με την ορθόδοξη αποφατικότητα . Κατ’ αρχάς, μια φιλοσοφία όπως η βιτγκενσταϊνική, που δίνει προτεραιότητα στην πράξη στο πλαίσιο μιας μορφής ζωής , είναι συμβατή με τις διδαχές της Ορθοδοξίας, που τονίζει την πράξη έναντι της θεωρίας. Η σύγκλιση όμως είναι εμφανής όταν για τον Βιτγκενστάιν η γνώση που εκφράζουν οι βασικές θρησκευτικές πεποιθήσεις δεν γίνεται κατανοητή μέσω της διάνοιας, αλλά βασίζεται στην εμπειρία της αγάπης που υπερβαίνει τον λόγο και...

[ I ] t is worth noting that the superior simplicity and clarity of problems over solutions is not a feature peculiar to theology. It applies to all major intellectual issues, philosophical as well as religious . One can raise in a few sentences puzzles about the validity of sense-perception, about the possibility of knowledge and the possession of truth, or about the authority of conscience and the validity of moral judgements that have exercised philosophers for more than two thousand years and are still exercising them today. Under the customary protocol of dialectic the critic is not obliged, in formulating his sceptical challenge , to enter deeply into the complexities of the problem. On the contrary, his question stands out more clearly when these are left undeveloped. But, on the other hand, the issue, once opened up, may require for its further investigation and illumination farreaching trains of reasoning and a very wide conspectus of thought. Thus fundamental questions are ...

« Ἂν πρέπει νὰ πῶ: ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει ὁ Θεός,  θὰ εἶμαι πιὸ κοντὰ στὴν ἀλήθεια Του λέγοντας πὼς δὲν ὑπάρχει, ἀφοῦ εἶναι κάτι ἐντελῶς ἄλλο ὁ Θεὸς ἀπὸ αὐτὸ ποὺ ἐγὼ ξέρω ὡς  ὕπαρξη ». Ὁμολογία εὐτολμότατη Μάξιμου τοῦ Ὁμολογητῆ . Ἂν ὁ Θεὸς ἦταν δεδομένο τῆς νευτώνειας φυσικῆς, δὲν θὰ ὑπῆρχε λογικὸς ἄνθρωπος. Κι αὐτό, γιὰ τοὺς ἴδιους λόγους ποὺ ἕνα βρέφος δὲν θὰ εἰσαχθεῖ ποτὲ στὸν κόσμο τῆς γλώσσας καὶ τῶν συμβόλων, στὸν ἀνθρώπινο κόσμο, ἂν ἡ μάνα τὸ κρατάει μέρα νύχτα στὴν ἀγκαλιά της καὶ τοῦ δίνει τὸ στῆθος της. Γεννιόμαστε στὴ γλώσσα καὶ στὴ νόηση ἐπειδὴ στὸν ὁρίζοντα τῆς βρεφικῆς ἐποπτείας ἡ μάνα εἶναι καὶ χαρὰ παρουσίας ἀλλὰ καὶ ὀδύνη  ἀπουσίας — ἐπειδὴ ἡ ἐπιθυμία τροφῆς εἶναι πόθος σχέσης. Ἕνας Θεὸς ὑποχρεωτικὰ δεδομένος θὰ καταργοῦσε τὶς προϋποθέσεις νὰ μεταποιηθεῖ ἡ ἐπιθυμία σὲ αἴτημα, ὁ πόθος σὲ γλώσσα καὶ σύμβολα, σὲ λόγο καὶ λογική. Ὁ ἄνθρωπος εἶναι λογικὸς ἐπειδὴ εἶναι ὕπαρξη ἐρωτικὴ  ( desidero εἶναι τὸ...