Λειμὼν ἀμφιλαφὴς

  Μηχανή του Χρόνου   |  ΕΡΤ ( 2010 )   – « Αγία Σοφία »   [ 52΄ ] Eνα ταξίδι στην Αγία Σοφία , τον ναό–σύμβολο της Ορθοδοξίας, που μετά την Άλωση της Πόλης έγινε τέμενος και σήμερα (2010) λειτουργεί ως μουσείο. Στην εκπομπή ζωντανεύουν οι θρύλοι, οι παραδόσεις της βυζαντινής αυτοκρατορίας, αλλά και η μοναδική ιστορία του κτιρίου που άντεξε λεηλασίες, επιδρομές και φονικούς σεισμούς. Παρουσιάζονται οι βασικότεροι σταθμοί στην ιστορία του περίλαμπρου οικοδομήματος του Ιουστινιανού , που συνδέθηκε με όλες τις χαρές και τις λύπες του ελληνισμού. Η εκπομπή του  Χρίστου Βασιλόπουλου « Μηχανή του χρόνου » ( ΕΡΤ ) ταξιδεύει στην Πόλη σε μια μοναδική περιήγηση στο ναό, και παρουσιάζει με λεπτομέρειες τους χώρους και τα πρόσωπα που έγραψαν ιστορία. Ο μοναδικός τρούλος , η χρυσή Αγία Τράπεζα που λεηλατήθηκε από τους σταυροφόρους, τα ασύγκριτης ομορφιάς ψηφιδωτά που κάλυψαν με σοβά οι Οθωμανοί, αλλά και ο γυναικωνίτης με τις ίντριγκες και τα ατέλειωτα παιχνίδια εξουσί...

Ἀναγράφω σοι ἡ πόλις Σου Θεοτόκε « Τῇ Ὑπερμάχῳ Στρατηγῷ τὰ νικητήρια ...» Ίσως ο πιο γνωστός ύμνος της Εκκλησίας... Δεν είναι όμως σαφές ότι αυτός που μιλάει ως υμνωδός είναι η ίδια η Πόλις , δηλαδή η Κωνσταντινούπολη. Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία - Λυκούργος Αγγελόπουλος (1983) Τῇ ὑπερμάχῳ στρατηγῷ τὰ νικητήρια, ὡς λυτρωθεῖσα τῶν δεινῶν εὐχαριστήρια, ἀναγράφω σοι ἡ Πόλις σου , Θεοτόκε · ἀλλ' ὡς ἔχουσα τὸ κράτος ἀπροσμάχητον, ἐκ παντοίων με κινδύνων ἐλευθέρωσον, ἵνα κράζω σοι· Χαῖρε, νύμφη ἀνύμφευτε. Τι σημαίνει: Είναι ένας ύμνος ευχαριστίας που αναπέμπει η Πόλις (η Κωνσταντινούπολη) στην Υπέρμαχο Στρατηγό (την Παναγία). Λέει ότι της προσφέρει τα « νικητήρια » (τρόπαια της νίκης) ως « ευχαριστήρια » (ευχαριστήριους ύμνους), επειδή την λύτρωσε από μεγάλους κινδύνους (« δεινών »). ⌛ Γιατί; Τα ιστορικά γεγονότα του 626 μ.Χ. Το 626 μ.Χ., η Κωνσταντινούπολη βρέθηκε σε θανάσιμο κίνδυνο. Ο Αυτοκράτορας Ηράκλειος έλειπε σε εκστρατεία στην Ανατολή. Η Πόλη πολιορκήθηκε στενά από ξηρά από το...

Ενδεικτικά αποσπάσματα από έργα της Ελένης Γλύκατζη - Αρβελέρ , που έφυγε σήμερα από τη ζωή, σε ηλικία 99 ετών, στα σχολικά εγχειρίδια της Ιστορίας και των Θρησκευτικών της Β΄ Γυμνασίου . * * * Η απάντηση του Γρηγορίου του Ναζιανζηνού στον Ιουλιανό Όταν ο Ιουλιανός ο Παραβάτης , που είχε μεγαλώσει με τις μυστικές θρησκείες και τα ελληνικά, φώναζε ότι το ελληνίζειν δεν είναι χριστιανικό, του απαντάει ο περίφημος Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός , ο συμμαθητής του, στη διατριβή του με τον περίφημο τίτλο: « Τίνος το ελληνίζειν », εξηγώντας του ότι ο ελληνικός τρόπος δεν είναι μόνον η γλώσσα, αλλά και να έχεις την τεχνολογική ικανότητα, την καπατσοσύνη, να έχεις τον τρόπο να αντιμετωπίζεις τις αντιξοότητες με τον ελληνικό τρόπο. Η ελληνικότητα του Βυζαντίου Θα πρέπει να περιμένουμε ως τη βασιλεία του Ηρακλείου ( 610 - 641 ) για να γίνουν τα Ελληνικά η αναμφισβήτητη επίσημη γλώσσα του κράτους . Ωστόσο η εποχή του Ιουστινιανού αποτελεί σταθμό σ’ αυτή την εξέλιξη. Να θυμίσω ότι, ενώ όλη η κωδικο...

Κέντρο Λεξικολογίας Τι σημαίνει να διαβάζεις σε έναν κόσμο που αλλάζει; Να διαβάζεις όχι για να συσσωρεύσεις γνώση, αλλά για να αποφασίσεις τι αξίζει να σωθεί. Στον 9ο αιώνα , σε μια εποχή μετασχηματισμών, ο Φώτιος απαντά με τη Μυριόβιβλο : μια πράξη βαθιά υπαρξιακή, όπου η ανάγνωση γίνεται ευθύνη απέναντι στο παρελθόν και παρακαταθήκη για το μέλλον . Η  Μυριόβιβλος   (ή Βιβλιοθήκη ) είναι ένα από εκείνα τα εμβληματικά έργα που ορίζουν το μεταίχμιο ανάμεσα σε δύο εποχές. Χάρη σε αυτό το έργο ο συγγραφέας της, Μέγας Φώτιος ( 9ος αιώνας ), ο σπουδαιότερος φιλόλογος και λεξικογράφος του Βυζαντίου (και άγιος, που σήμερα, 6 Φεβρουαρίου , τιμάται η μνήμη του) έδειξε τι σημαίνει αγάπη για τα κλασικά γράμματα και πώς θα μπορούσε να τα εγκολπωθεί ο χριστιανικός κόσμος. Γίνεται έτσι ο εισηγητής του Βυζαντινού ουμανισμού . Εν είδει αφήγησης προς τον αδελφό του, Ταράσιο , διηγείται τι διαβάστηκε (« ἀνεγνώσθη ») στα φιλολογικά σεμινάρια - συναντήσεις που διοργάνωνε. Παραθέτει έτσι 280 ...

Από την ιστοσελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού Στο καθολικό της Παλαιάς Μονής Ταξιαρχών Αιγιαλείας , μόλις 15 χλμ. από το Αίγιο, διατηρούνται δυο στρώματα τοιχογραφιών, υψηλής καλλιτεχνικής ποιότητας, των ύστερων βυζαντινών χρόνων, που αντανακλούν τις αισθητικές τάσεις της Κωνσταντινούπολης. Κατά τις εργασίες συντήρησής τους, η αρχαιολόγος Δρ. Αναστασία Κουμούση, Διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αχαΐας, εντόπισε στο δεύτερο στρώμα τοιχογράφησης, το οποίο βάσει τεχνοτροπικών κριτηρίων χρονολογείται με ασφάλεια, στα μέσα του 15ου αιώνα , τη μοναδική  εν ζωή  προσωπογραφία του τελευταίου αυτοκράτορα του Βυζαντίου Κωνσταντίνου ΙΑ' Παλαιολόγου . Η  Υπουργός Λίνα Μενδώνη δήλωσε, μεταξύ άλλων, ότι «στην προκειμένη περίπτωση το πορτραίτο συνδέεται με τον τελευταίο αυτοκράτορα του Βυζαντίου και αφορά στη μοναδική εν ζωή προσωπογραφία του. Ο ζωγράφος πρέπει να απέδωσε τα προσωπογραφικά χαρακτηριστικά του τελευταίου αυτοκράτορα του Βυζαντίου Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, από ιδία...