«Τῇ Ὑπερμάχῳ» | Ακάθιστος Ύμνος
 |
| Ἀναγράφω σοι ἡ πόλις Σου Θεοτόκε |
«Τῇ Ὑπερμάχῳ Στρατηγῷ τὰ νικητήρια...» Ίσως ο πιο γνωστός ύμνος της Εκκλησίας... Δεν είναι όμως σαφές ότι αυτός που μιλάει ως υμνωδός είναι η ίδια η Πόλις, δηλαδή η Κωνσταντινούπολη.
Τῇ ὑπερμάχῳ στρατηγῷ τὰ νικητήρια,
ὡς λυτρωθεῖσα τῶν δεινῶν εὐχαριστήρια,
ἀναγράφω σοι ἡ Πόλις σου, Θεοτόκε·
ἀλλ' ὡς ἔχουσα τὸ κράτος ἀπροσμάχητον,
ἐκ παντοίων με κινδύνων ἐλευθέρωσον,
ἵνα κράζω σοι· Χαῖρε, νύμφη ἀνύμφευτε.
Τι σημαίνει: Είναι ένας ύμνος ευχαριστίας που αναπέμπει η Πόλις (η Κωνσταντινούπολη) στην Υπέρμαχο Στρατηγό (την Παναγία). Λέει ότι της προσφέρει τα «νικητήρια» (τρόπαια της νίκης) ως «ευχαριστήρια» (ευχαριστήριους ύμνους), επειδή την λύτρωσε από μεγάλους κινδύνους («δεινών»).
⌛ Γιατί; Τα ιστορικά γεγονότα του 626 μ.Χ.
Το 626 μ.Χ., η Κωνσταντινούπολη βρέθηκε σε θανάσιμο κίνδυνο. Ο Αυτοκράτορας Ηράκλειος έλειπε σε εκστρατεία στην Ανατολή. Η Πόλη πολιορκήθηκε στενά από ξηρά από τους Αβάρους και από τη θάλασσα από τους Πέρσες. Η κατάσταση φαινόταν απελπιστική. Ο Πατριάρχης Σέργιος και ο Μάγιστρος Βόνος οργάνωσαν την άμυνα. Ο Πατριάρχης περιέτρεχε τα τείχη με την εικόνα της Παναγίας, εμψυχώνοντας τον λαό. Τη νύχτα της 7ης Αυγούστου, μια ξαφνική και τρομερή θύελλα (που αποδόθηκε σε θεϊκή παρέμβαση) κατέστρεψε τον στόλο των πολιορκητών. Οι Άβαροι και οι Πέρσες λύσανε την πολιορκία και τράπηκαν σε φυγή. Ο λαός της Κωνσταντινούπολης, πλημμυρισμένος από ευγνωμοσύνη, συγκεντρώθηκε στο ναό της Παναγίας των Βλαχερνών και όλη τη νύχτα, έψαλαν το γνωστό κοντάκιο (που υπήρχε ήδη ίσως και δεκαετίες πριν) και που εκείνη τη μέρα ονομάστηκε Ακάθιστος Ύμνος, επειδή το έψαλαν όρθιοι σε ένδειξη ευγνωμοσύνης. Και ως προοίμιό του, συνετέθη εκτάκτως το «Τῇ Ὑπερμάχῳ»...
Στην Υπέρμαχο Στρατηγό τα δώρα της νίκης,
ως ευχαριστία για τη λύτρωση από τα δεινά,
αφιερώνω εγώ, η Πόλη σου, Θεοτόκε.
Και καθώς έχεις δύναμη αήττητη,
από κάθε λογής κινδύνους ελευθέρωσέ με,
για να σου κράζω: «Χαίρε, Νύμφη ανύμφευτε».
👉 Αντιγραφή δημοσιεύματος του Κέντρου Λεξικολογίας
👉 Βλ. κ. στη Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία της Β΄ Γυμνασίου (21-0087) - 2. «Ο Ηράκλειος και η δυναστεία του (610-717):Εσωτερική μεταρρύθμιση και αγώνας επιβίωσης»