Οι κοινωνικές προϋποθέσεις απαλλαγής του κόσμου από το κακό
Η θεραπεία των δαιμονισμένων στα Γέργεσα στο Μτ. 8: 28-34 (πρβλ. Μκ. 5: 1-20· Λκ. 8: 26-39)
Όταν [ο Ιησούς] έφτασε στην απέναντι όχθη, στην περιοχή των Γεργεσηνών, τον συνάντησαν δύο δαιμονισμένοι που έρχονταν από τα μνήματα, τόσο φοβεροί, που κανένας δεν τολμούσε να περάσει από κείνον το δρόμο. Και με κραυγές του έλεγαν: «Τι δουλειά έχεις εσύ μ’ εμάς, Υιέ του Θεού; Ήρθες εδώ να μας βασανίσεις πριν την ώρα μας;» Μακριά απ’ αυτούς έβοσκε ένα μεγάλο κοπάδι από χοίρων. Και οι δαίμονες τον παρακαλούσαν λέγοντας: «Αν είναι να μας διώξεις, άφησέ μας να πάμε στο κοπάδι των χοίρων». Κι εκείνος τους είπε: «Πηγαίνετε». Αυτοί βγήκαν και πήγαν στο κοπάδι των χοίρων. Και όλο το κοπάδι των χοίρων όρμησε και γκρεμίστηκε στη λίμνη και πνίγηκαν μέσα στα νερά. Οι βοσκοί έφυγαν, πήγαν στην πόλη και ανάγγειλαν όλα τα συμβάντα και ό,τι έγινε με τους δαιμονισμένους. Βγήκε τότε όλη η πόλη να συναντήσει τον Ιησού, κι όταν τον είδαν, τον παρακάλεσαν να φύγει από την περιοχή τους. [9:1] Ο Ιησούς επιβιβάστηκε στο πλοίο, διέσχισε τη λίμνη και ήρθε στην πόλη του.
Καὶ ἐλθόντι αὐτῷ εἰς τὸ πέραν εἰς τὴν χώραν τῶν Γεργεσηνῶν ὑπήντησαν αὐτῷ δύο δαιμονιζόμενοι ἐκ τῶν μνημείων ἐξερχόμενοι, χαλεποὶ λίαν, ὥστε μὴ ἰσχύειν τινὰ παρελθεῖν διὰ τῆς ὁδοῦ ἐκείνης. καὶ ἰδοὺ ἔκραξαν λέγοντες· τί ἡμῖν καὶ σοί, ᾿Ιησοῦ υἱὲ τοῦ Θεοῦ; ἦλθες ὧδε πρὸ καιροῦ βασανίσαι ἡμᾶς; ἦν δὲ μακρὰν ἀπ᾿ αὐτῶν ἀγέλη χοίρων πολλῶν βοσκομένη. οἱ δὲ δαίμονες παρεκάλουν αὐτὸν λέγοντες· εἰ ἐκβάλλεις ἡμᾶς, ἐπίτρεψον ἡμῖν ἀπελθεῖν εἰς τὴν ἀγέλην τῶν χοίρων. καὶ εἶπεν αὐτοῖς· ὑπάγετε. οἱ δὲ ἐξελθόντες ἀπῆλθον εἰς τὴν ἀγέλην τῶν χοίρων· καὶ ἰδοὺ ὥρμησε πᾶσα ἡ ἀγέλη τῶν χοίρων κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν θάλασσαν καὶ ἀπέθανον ἐν τοῖς ὕδασιν. οἱ δὲ βόσκοντες ἔφυγον, καὶ ἀπελθόντες εἰς τὴν πόλιν ἀπήγγειλαν πάντα καὶ τὰ τῶν δαιμονιζομένων. καὶ ἰδοὺ πᾶσα ἡ πόλις ἐξῆλθεν εἰς συνάντησιν τῷ ᾿Ιησοῦ, καὶ ἰδόντες αὐτὸν παρεκάλεσαν ὅπως μεταβῇ ἀπὸ τῶν ὁρίων αὐτῶν. [9:1] Καὶ ἐμβὰς εἰς πλοῖον διεπέρασε καὶ ἦλθεν εἰς τὴν ἰδίαν πόλιν.
👉 Σχόλιο του καθηγητή Μιλτιάδη Κωνσταντίνου
Κεντρικό θέμα της περικοπής είναι η δυνατότητα να απαλλαγεί ο κόσμος από το κακό. Μέσα από την αφήγηση του ευαγγελιστή Ματθαίου, προκύπτουν δύο βασικές προϋποθέσεις προς την κατεύθυνση αυτή. Η πρώτη είναι ότι απαιτείται βοήθεια του Θεού. Η δεύτερη ότι ο άνθρωπος πρέπει να θέλει να βγει από την ηρεμία του και την προσωπική του βολή και να αποφασίσει ότι θέλει να αντιμετωπίσει το κακό. Στην πρώτη σκηνή το κακό αφορά στους δυο δαιμονισμένους· η κοινωνία τους αποβάλει, εκείνοι ζουν στα μνήματα. Όταν η κοινωνία δεν θέλει να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα κάνει πως δεν το βλέπει. Αν κατά τύχη πέσει στην αντίληψη κάποιων, ίσως εκφράσουν λύπη ή συμπόνια αλλά ποτέ σχεδόν δεν θα ασχοληθούν περισσότερο. Στη δεύτερη σκηνή το κακό πλήττει την ίδια την κοινωνία που μέχρι τότε αδιαφορούσε. Η απώλεια των χοίρων αποτελεί σημαντικό πλήγμα για την οικονομία της περιοχής. Η παρέμβαση του Χριστού μπορεί να έκανε καλό στους δαιμονισμένους, αλλά έβλαψε τα συμφέροντα κάποιων άλλων, οι οποίοι προτιμούν να μην αλλάξει τίποτα και να φύγει ο Χριστός.
Αν και με γλώσσα παρωχημένη, η περικοπή μεταφέρει ένα πολύ επίκαιρο για τη σύγχρονη εποχή μήνυμα. Χωρίς ρήξεις με τις δυνάμεις του κόσμου τούτου, όσο η προστασία των ατομικών συμφερόντων αποτελεί βασική επιδίωξη μιας κοινωνίας η κοινωνία αυτή δεν μπορεί να μεταβληθεί σε Βασιλεία του Θεού.
👉 ΕΙΚΟΝΕΣ: The Gerasene demoniac and the Gadarene swine [Theology and the Arts]