Phenomena - Noumena

Ο μεγάλος Γερμανός φιλόσοφος Ιμμάνουελ Καντ (1724-1804) στήριξε τη γνωσιολογική του θεωρία πάνω στην ακόλουθη κεφαλαιώδη διάκριση:
☛ Τα ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ, δηλ. τα πράγματα όπως εμφανίζονται σε εμάς και μπορούμε να τα γνωρίσουμε εμπειρικά μέσω των αισθήσεων και της νόησης.
☛ Τα ΝΟΟΥΜΕΝΑ, δηλ. τα πράγματα «καθ' εαυτά» (Ding an sich), τα οποία υπάρχουν ως η εσωτερική ουσία των όντων, αλλά παραμένουν απρόσιτα στην ανθρώπινη εμπειρία και λογική.
Το γλωσσικά ενδιαφέρον είναι ότι ο Καντ αξιοποίησε τους κλασικούς φιλοσοφικούς όρους PHENOMENON - NOUMENON, μεταφέροντας στα γερμανικά τις ίδιες τις ελληνικές λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν ήδη από την αρχαιότητα (Πλάτων).

Vereinigte Evangelisch-Lutherische Kirche Deutschlands
[300 Jahre Immanuel Kant]
Ενώ η αφετηρία των εννοιών στον Καντ διαφέρει από τη θεολογική χρήση, είναι εντυπωσιακή η ορολογική αντιστοιχία με το κείμενο του υμνογράφου της εορτής των Θεοφανείων που παραθέτουμε.
Ο υμνογράφος χαρακτηρίζει ως ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΝ το επίγειο και ιστορικό γεγονός που αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις: ☛ ο Χριστός βαπτίζεται στον Ιορδάνη.
Και ως ΝΟΟΥΜΕΝΟΝ τη μυστική και υπερβατική πραγματικότητα που συντελείται «υπέρ τους ουρανούς»: ☛ το πώς μέσα από την ορατή κατάδυση στο νερό ενεργείται η αόρατη σωτηρία και ο αγιασμός του ανθρώπου από το Άγιο Πνεύμα.
Για την πληρέστερη κατανόηση του νοήματος παραθέτουμε ολόκληρο τον σχετικό ύμνο (τροπάριο δ΄ των Αίνων των Θεοφανείων):
καὶ πᾶσι τὸν φωτισμὸν δωρεῖται.
Βαπτίζεται Χριστὸς μεθ᾽ ἡμῶν,
ὁ πάσης ἐπέκεινα καθαρότητος·
ἐνίησι τὸν ἁγιασμὸν τῷ ὕδατι,
καὶ ψυχῶν τοῦτο καθάρσιον γίνεται·
ἐπίγειον τὸ φ α ι ν ό μ ε ν ο ν,
καὶ ὑπὲρ τοὺς οὐρανοὺς τὸ ν ο ο ύ μ ε ν ο ν·
διὰ λουτροῦ σωτηρία, δι᾽ ὕδατος τὸ Πνεῦμα·
διὰ καταδύσεως, ἡ πρὸς Θεὸν ἡμῶν ἄνοδος γίνεται·
θαυμάσια τὰ ἔργα σου, Κύριε! δόξα σοι ❞

📜 Πρβλ. επίσης, από την Επιστολή προς Εβραίους (11, 3) του Αποστόλου Παύλου: «Πίστει νοοῦμεν κατηρτίσθαι τοὺς αἰῶνας ρήματι Θεοῦ, εἰς τὸ μὴ ἐκ φαινομένων τὰ βλεπόμενα γεγονέναι».

Immanuel Kant pin

👉 Από χθeσινή δημοσίευση του Κέντρου Λεξικολογίας (με μικρές προσθήκες και τροποποιήσεις από τον συντάκτη του ιστολογίου)