Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία γιά τήν ἐπιστήμη

ΠΗΓΗ ΦΩΤΟ

Τό πρῶτο ἴσως μέλημα τῆς Ἐκκλησίας, στήν προσπάθειά της νά κατανοήσει τίς ραγδαίες τεχνολογικές ἐξελίξεις τῆς ὕστερης νεωτερικότητας καί νά ἐξασφαλίσει τόν ρόλο της ὡς τόπος πνευματικῆς σταθερότητας ἐνώπιον τῆς ἀδιάλειπτης ἐπιστημονικῆς καί κοινωνικῆς ἀλλαγῆς, θά πρέπει ἴσως νά γίνει ὁ ἀγώνας γιά τήν ὑπέρβαση κάθε ἔκδηλου ἀνταγωνισμοῦ μεταξύ τοῦ κόσμου τῆς πίστης καί ἐκείνου τῆς ἐπιστήμης. Μία ἀπό τίς πλέον ἐπίβουλες στιγμές τῆς ἱστορίας τοῦ σύγχρονου Δυτικοῦ πολιτισμοῦ ὑπήρξε ἡ ἐμφάνιση τοῦ θρησκευτικοῦ φονταμενταλισμοῦ, συμπεριλαμβανομένων ὁρισμένων φιντεϊστικῶν μορφῶν Χριστιανισμοῦ, οἱ ὁποῖες ἀρνοῦνται νά δεχθοῦν τίς ἀνακαλύψεις σέ τομεῖς, ὅπως ἡ Γεωλογία, ἡ Παλαιοντολογία, ἡ Ἐξελικτική Βιολογία, ἡ Γενετική καί οἱ περιβαλλοντικές ἐπιστῆμες. Ἐξίσου φιντεϊστικές εἶναι καί οἱ μορφές τοῦ ἰδεολογικοῦ «ἐπιστημονισμοῦ» καί τοῦ μεταφυσικοῦ «ὑλισμοῦ», πού ἐμμένουν στήν ἄποψη ὅτι ἡ πραγματικότητα στο σύνολό της θά πρέπει νά ἀποδοθεῖ σέ ἀμιγῶς ὑλικές δυνάμεις καί αἰτίες, καί ὅτι ὁλόκληρο τό πνευματικό πεδίο ἀποτελεῖ μία ψευδαίσθηση. Μία τέτοια θεώρηση τῆς πραγματικότητας δέν ὑποστηρίζεται οὔτε ἀπό ἐπιστημονικές ἀποδείξεις, οὔτε ἀπό τη λογική, καί εἶναι πράγματι ἀπό φιλοσοφική σκοπιά ἀσυνάρτητη. Ὡστόσο, ὁ λαϊκός πνευματικός πολιτισμός τῆς ὕστερης νεωτερικότητας ἔχει σημαδευθεῖ σέ ἀξιοσημείωτο βαθμό ἀπό τίς ἀντίπαλες αὐτές μορφές φονταμενταλισμοῦ. Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία δέν ἐνδιαφέρεται γιά τίς ἀντιπαραθέσεις τῶν ἁπλοϊκῶν φιλοσοφιῶν, μάλιστα πολύ λιγότερο γιά τίς ἱστορικά ἀπληροφόρητες ψευδοθεωρίες γύρω ἀπό κάποια ὑποτιθέμενη διαχρονική σύγκρουση μεταξύ θρησκείας καί ἐπιστήμης. Οἱ χριστιανοί θά πρέπει νά χαίρονται μέ τήν πρόοδο ὅλων τῶν ἐπιστημῶν, νά διδάσκονται μέ χαρά ἀπό αὐτές καί νά ὑποστηρίζουν τόσο τήν ἀνάγκη τῆς ἐπιστημονικῆς ἐκπαίδευσης, ὅσο καί τή δημόσια καί ἰδιωτική χρηματοδότηση γιά τή νόμιμη καί ἀναγκαία ἐπιστημονική ἔρευνα. Εἰδικά σήμερα, σέ μία ἐποχή οἰκολογικῆς κρίσης, ὀφείλουμε νά ἀξιοποιοῦμε ὅλους τούς πόρους τῆς ἐπιστημονικῆς ἔρευνας καί θεωρίας προκειμένου νά ἀποκτοῦμε βαθύτερη γνῶση τοῦ κόσμου μας καί νά βρίσκουμε περισσότερο ἀποτελεσματικές λύσεις ἀπέναντι στούς κοινούς κινδύνους. Ἡ ἀντίληψη τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ὅτι, καθετί πού συμβάλλει στήν εὐημερία τοῦ ἀνθρώπου καί τῆς δημιουργίας στό σύνολό της θά πρέπει νά ἐπαινοῦνται. Γιά τόν λόγο αὐτό ἡ Ἐκκλησία ἐνθαρρύνει ἀδιάκοπα τούς ἐρευνητές τῶν σχετικῶν κλάδων νά καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια γιά τήν ἀνακούφιση κάθε μορφῆς πόνου, γιά τήν ἀνάπτυξη νέων τεχνολογιῶν παροχῆς πόσιμου νεροῦ σέ ὑποβαθμισμένες περιοχές, τῆς ἔγκαιρης πρόληψης τῆς ἐξάντλησης καί τῆς φθίνουσας παραγωγικότητας τοῦ ἐδάφους, τῶν ἀσθενειῶν τῶν καλλιεργειῶν, τῆς αὐξησης τῆς συγκομιδῆς καί τῆς ἀνθεκτικότητας τῶν καλλιεργειῶν, κ.ο.κ. Ἡ Ἐκκλησία ἐνθαρρύνει τούς πιστούς νά εἶναι εὐγνώμονες γιά τά εὑρήματα τῶν ἐπιστημῶν—καί νά δέχονται—ἀκόμη καί ἐκεῖνα τά ὁποῖα, ἐνδεχομένως, θά τούς ὑποχρέωναν νά ἀναθεωρήσουν τίς ἀντιλήψεις τους γιά τήν ἱστορία καί τό πλαίσιο τῆς κοσμικῆς πραγματικότητας. Ἡ ἐπιθυμία γιά ἐπιστημονική γνῶση ἀπορρέει ἀπό τήν ἴδια πηγή μέ αὐτή τῆς λαχτάρας τῆς πίστης νά εἰσέλθει ἀκόμη βαθύτερα στό μυστήριο τοῦ Θεοῦ.

👉 Ἁγία καί Ἱερά Σύνοδος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου (Συντακτικὴ Ἐπιτροπή): Ὑπέρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς. Τὸ κοινωνικό ἦθος τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας, §71, 2020.

👉 Βλ. ἐπίσης: «Ἐπιστήμη, Φιλοσοφία, Θεολογία στά σχολικά βιβλία τοῦ Λυκείου».

👉 Βλ. ἐπίσης: «Ἀπόψεις ἐπιστημόνων γιά τή συνύπαρξη ἐπιστήμης καί θρησκείας».