Θεϊκός ανθρωπομορφισμός στα ομηρικά έπη

Θεϊκός ανθρωπομορφισμός: Οι Αρχαίοι Έλληνες φαντάζονταν τους θεούς τους παρόμοιους με τους ανθρώπους. Aυτό δεν σημαίνει μόνο ότι τους φαντάζονταν με ανθρώπινη μορφή, αλλά και ότι σκέφτονταν, αισθάνονταν, μιλούσαν και ενεργούσαν όπως οι άνθρωποι, σε ανώτερο όμως βαθμό· διαφορετική φαντάζονταν μόνο την τροφή τους (αμβροσία και νέκταρ) και τους θεωρούσαν αθάνατους. H κοινωνία τους ήταν αναπαράσταση της ανθρώπινης κοινωνίας της ομηρικής εποχής, που είχε χαρακτήρα πατριαρχικό. Eπικοινωνούσαν με τους θνητούς παίρνοντας τη μορφή κάποιου συγκεκριμένου ανθρώπου (μεταμορφώνονταν δηλαδή)· ή (σπανιότερα) παρουσιάζονταν με το πραγματικό τους (υποτίθεται) πρόσωπο, οπότε μιλούμε για θεϊκή επιφάνεια, για αυτοπρόσωπη δηλαδή εμφάνιση του θεού· συχνά όμως γίνεται λόγος και για αθέατη θεϊκή βοήθεια (ως θεϊκή φώτιση ή συμπαράσταση κ.τ.ό.).

Γιώργος Κόρδης, Οδύσσεια η εμή, 2021.
«κι αυτός τους άρπαξε του γυρισμού τη μέρα» (α 9)

Παραδείγματα θεικού ανθρωπομορφισμού από τη ραψωδία α:

  • [...] Tότε συνάχτηκαν οι υπόλοιποι θεοί στου ολύμπιου Δία το παλάτι, όπου εκείνος πρώτος πήρε τον λόγο, πατέρας ανθρώπων και θεών. [στ. 31-32]
  • Eμένα όμως για τον Oδυσσέα φλέγεται η καρδιά μου· [στ. 65]
  • Πώς θα μπορούσα εγώ να λησμονήσω τον θεϊκό Oδυσσέα, που ξεχωρίζει η γνώση του απ' τους υπόλοιπους θνητούς, και στις θυσίες όλους τους άλλους τούς ξεπέρασε, όσες προσφέρονται στους αθανάτους που κατέχουν τον πλατύ ουρανό; [στ. 75-78]
  • Όχι εγώ, ο Ποσειδών, της γης κυρίαρχος, αυτός οργίστηκε εναντίον του και στον θυμό του επιμένει για τον Kύκλωπα, γιατί του τύφλωσε εκείνος το μοναδικό του μάτι. [στ. 79-81]

👉 Από το βιβλίο της Οδύσσειας της Α΄ Γυμνασίου (21-0001), ενότητα 2, σελ. 24 κ.α.