Δημήτρης Αγγελής: Κοινωνικός Χριστιανισμός (15/11/2026)
Μετά από δεκαετίες οι Δημοκρατικοί κέρδισαν την προηγούμενη εβδομάδα την έδρα της Γερουσίας στο Τέξας, με την αναμέτρηση των δύο υποψηφίων (Τζέιμς Ταλαρίκο — Κεν Πάξτον) να συνιστά αντιπαράθεση μεταξύ μιας ανοιχτής και μιας κλειστής ερμηνείας της κοινής, κατά τ’ άλλα, χριστιανικής παράδοσης, την οποία επικαλούνταν εξίσου οι δύο αντίπαλοι. Με αφορμή την επικράτηση του παρ’ ολίγον πάστορα Ταλαρίκο, αξίζει να ξανασκεφτούμε, έστω επιγραμματικά, ποιες προτεραιότητες θα έπρεπε να θέτει μία αληθινά εκκλησιαστική θέαση του κόσμου.
1. Ολόκληρη σχεδόν η χριστιανική κοσμοθεωρία συνοψίζεται στις δύο εμβληματικές ομιλίες του Χριστού, που βρίσκουμε στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο: στην επί του Όρους Ομιλία (κεφ. 5-7) και στο εσχατολογικό Ευαγγέλιο της Κρίσεως (25, 31-46) – σε αυτές θα μπορούσαμε να προσθέσουμε και τον παύλειο ύμνο της αγάπης (Α΄ Κορ. 13, 1-13). Το απόλυτο προβάδισμα της αγάπης έναντι της πίστης, καθιστά τη χριστιανική σωτηριολογία απολύτως οικουμενική και τα δογματικά ζητήματα δευτερεύοντα ή τουλάχιστον σημαντικά μόνο στον βαθμό που εμποδίζουν να εκτραπεί η θεολογία σε λογοτεχνία (Έρικ Πέτερσον). Αυτό σημαίνει ότι προτεραιότητα έχει πάντα η προστασία του αδύναμου, του αδικημένου και καταφρονεμένου, δηλαδή κάθε μειονοτικής ομάδας που στερείται δικαιωμάτων, φωνής και εκπροσώπησης. Είναι εύκολο να το υποστηρίζεις με κενόδοξες λεπτολογίες και ρητορικό «αγαπουλισμό», όταν όμως ο πλησίον κατονομάζεται παίρνοντας τη συγκεκριμένη μορφή του πρόσφυγα, του ρομά, του μέλους της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, του εβραίου, του άραβα κ.λπ. αρχίζουν τα προβλήματα. Η απροϋπόθετη υπεράσπιση των αδύναμων και η έργω απαξίωση του διάχυτου ποινικού λαϊκισμού συνιστούν χριστιανικό μας χρέος. Επιπλέον, στη γραμμή της προτεραιότητας της αγάπης έναντι του δόγματος, η ενότητα των Εκκλησιών πρωτεύει. Για να το πούμε σωστά: είμαστε υπόλογοι ενώπιον του Θεού επειδή παραμένουμε εγωιστικά διαιρεμένοι.
2. Στην κοινωνική διδασκαλία του Χριστού αποκλειστικός σχεδόν εχθρός είναι οι πλούσιοι. Καθημερινά αντιλαμβανόμαστε – κι αυτό πλήττει θανάσιμα το δημοκρατικό μας φρόνημα – ότι οι εκλεγμένες κυβερνήσεις είναι δέσμιες των επιχειρηματικών ελίτ, συγκυβερνούν με πολυεκατομμυριούχους. Αν η κοσμική δημοκρατία εξελίχθηκε ιστορικά σε δημιουργικό ανταγωνισμό με την Εκκλησία, είναι χριστιανικό αλλά και δημοκρατικό μας χρέος να καταγγέλλουμε αταλάντευτα τη συσσώρευση υπέρμετρου πλούτου στα χέρια λίγων και τη φτωχοποίηση των πολλών. Ο καπιταλιστικός ρεαλισμός, πέρα από χυδαίος, είναι και ριζικά αντιεκκλησιαστικός.
3. Παρά τις μελανές του σελίδες, ο χριστιανισμός οφείλει να είναι θρησκεία ελευθερίας – η ίδια η ανθρώπινη ιστορία ξεκινά συμβολικά στη Βίβλο με μια παρακοή, και είναι αυτή που προσδίδει στους πρωτόπλαστους ταυτότητα. Άρα η Εκκλησία δεν μπορεί να συμπορεύεται με ακροδεξιές ιδεολογίες, περιοριστικές εθνικιστικές ή ρατσιστικές αντιλήψεις και να θέτει τον εαυτό της στην υπηρεσία κρατικών πολιτικών, όπως τόσες φορές έχει κάνει στο παρελθόν. Η Εκκλησία οφείλει να μη συναριθμείται στις συντηρητικές δυνάμεις που διαιωνίζουν, με φαρισαϊκή υποκρισία, την κοινωνική καθήλωση∙ δεν χρειάζεται να υποκύπτει ούτε στον ενδοκοσμικό μεσσιανισμό της χειραφέτησης, επιβάλλεται όμως να συνιστά το λείμμα που αντιστέκεται, χωρίς ναρκισσιστική αρνησικοσμία, στα κελεύσματα της εποχής.
4. Τα παραπάνω προϋποθέτουν ένα σύγχρονο πρότυπο αγιότητας, μακριά από εκδοχές μαγικής εκκλησιαστικότητας και νοσταλγικού αποκαλυπτισμού (αντί του προσκυνήματος λ.χ. μιας «ιερής» παντόφλας πρέπει να προβάλλουμε το σκανδαλιστικό παράδειγμα της αγίας Μαρίας Σκομπτσόβα), μακριά και από τη στενόμυαλη πρακτική των τελευταίων δεκαετιών που αγιοποιεί αποκλειστικά ρασοφόρους. Ένας άνθρωπος που με αυτοθυσία υπερασπίζεται τα δικαιώματα των άλλων, των ζώων ή το περιβάλλον, ακόμα κι αν δεν το κάνει εν ονόματι του Χριστού, είναι άξιος με βάση το Ευαγγέλιο της Κρίσεως να ονομαστεί άγιος. Δεν πρόκειται για επιβολή σχετικιστικών κριτηρίων ή εισβολή κάποιου κοσμικού φρονήματος στα εκκλησιαστικά πράγματα, αλλά για υιοθέτηση μιας αυθεντικά χριστιανικής μαρτυρίας. Έχουμε ως δημοκρατία ανάγκη για περισσότερη εκκλησιαστική αυτοσυνειδησία.
👉 Άρθρο του Δημήτρη Αγγελή, που δημοσιεύτηκε αρχικώς στο Βήμα της Κυριακής, στις 15/11/2026, και αναδημοσιεύτηκε στον προσωπικό του λογαριασμό στο Facebook, απ' όπου και μεταφέρθηκε εδώ.
![]() |
| Από τον προσωπικό λογαριασμό του Δημήτρη Αγγελή |
👉 Παράλληλο ανάγνωσμα: «Ο χαρακτήρας του Χριστιανισμού κατά τον Σταύρο Ζουμπουλάκη».
